Vinir Vatnajökuls

Eyjasels-Móri

Hálfdán hét maður og var Hjörleifsson. Hann bjó um 1800 að Ketilsstöðum í Jökulsárhlíð. Guðlaug hét kona hans. Þau voru í betra hjóna röð, virt og vinsæl. Ingibjörg hét systir þeirra, handiðnarkona mikil og hinn besti kvenkostur. Hún hafði heimili að Ketilsstöðum en var fengin víða að til að sauma og borðaleggja. Öll voru þau systkini greind og vel að sér og atgervismenn.

Á þessum tímum var Brynjólfur Pétursson fjórðungslæknir eystra. Hafði hann nú látið lausa ábúðarjörð sína Brekku í Fljótsdal og keypt Hallgeirsstaði í Hlíð og flutt á þá. Brynjólfur var þá hniginn að aldri og ekkjumaður og synir hans þrír í skóla, Jón, Ólafur og Pétur. Brynjólfur þótti vel lærður og ágætur læknir, þar sem hann vildi vel. Hann þótti einnig fjölfróður. Sagt er að hann hafi pantað efni frá útlöndum og búið sjálfur til meðulin. Skipti hann við vissan lyfsala og milligöngumann. Brynjólfur krufði menn mjög og leitað sjúkdómsorsaka. Yfir höfuð þótti mikið varið í hann en illt að gera honum á móti. Brynjólfur fékk Ingibjörgu Hjörleifsdóttur til að sauma að Hallgeirsstöðum. Féll þar öllum mjög vel við hana og lækni svo hann bað hana að vera hjá sér ráðskonu næsta ár. Gátu menn svo til að hann hafi viljað eiga hana. Hún neitaði því og kvaðst eigi geta orðið við bón hans og fór heim. Þessu reiddist hann ákaflega. En jafnskjótt og Ingibjörg kom heim, veiktist hún innvortis. Var þá farið til læknis. Hann sendi henni glas. Þegar hún hafði tekið inn eina inntöku úr því varð hún vitskert og stóð svo þangað til litlu síðar um sumarmálin að Ólafur Brynjólfsson kom út með Vopnafjarðarskipi og var þá útlærður læknir. Var honum þar vel fagnað og beðinn að ráða bót á meini Ingibjargar og sagt frá meðalinu frá föður hans og sýnt glasið. Hann bar það hátt upp, horfði á um stund, brá litum og kastaði glasinu svo það brotnaði í mul og mælti lágt um leið, eins og við sjálfan sig: "Guð hjálpi honum föður mínum nú að senda sjálfan Andskotann í glasinu." Svo snaraðist hann á hestinn og reið heim. Segja sumir, að hann sendi henni þá meðalaglas sem henni vægði við.

Ekki höfðu orð Ólafs komist þegar til vitundar skyldmenna Ingibjargar enda var nú oftar sent til Brynjólfs, en einatt versnaði heldur við það. Sú sögn er almenn að það hafði orðið hljóðbært að Brynjólfur hafi pantað tíu fágæt efni hjá vini sínum lyfsalanum og á hann þá að hafa sagt: "Ekki veit ég, hvað maðurinn ætlar með þessi efni nema ef hann ætlar að búa til draug úr þeim. En takist honum það þá verður það sú óheillavera að hún verður alveg óvinnandi og mesta skaðræði. Verður hún fullill þó hann fái eigi nema níu." Lét hann þá aðeins til níu efni og sagði þau helst til mörg.

Svo er mælt að Jón væri þá heima hjá föður sínum og þótti ágætur læknir. Er nú sagt að enn var sendur maður frá Ketilsstöðum eftir meðulum. Jón náði í manninn og bað hann að sýna sér meðalið sem faðir sinn léti. Maðurinn kom því eigi við og fór svo heim með glasið. Var Ingibjörgu gefið inn úr því glasi. Sýndist í því litlaus vökvi. En um leið og henni var gefið inn, steig vökvinn allur upp úr glasinu í mæni baðstofunnar og sýndist verða þar að blámórauðri gufu er lagði fyrst eftir mæni baðstofunnar. En svo sýndist gufa þessi þéttast og taka á sig mannsmynd. Jafnframt þessu veiktist allt fólkið. Var þá enn farið þangað sem hjálpar mátti vænta af sama manni og fyrr. Jón náði í sendilinn og átaldi hann fyrir það að hann sýndi honum eigi glasið og bauð honum að sýna sér hvað faðir sinn léti nú til. Maðurinn sveikst nú ekki um það. Tók Jón þá glasið af manninum og fékk honum annað. Við inntöku úr því fór vitfirring úr Ingibjörgu en þó var hún geðveik síðan. Myndin sem kom fram af glasvökvanum fór nú að gera vart við sig. Hún sýndist í líkingu við hálfvaxinn strák í mórauðum fötum, með stóran mórauðan og barðamikinn hatt á höfði. Allóþekklegur þótti hann og tók nú þegar að ásækja bæði menn og skepnur með róstu og harki af mikilli áfergi og gerði þegar margt illt. Mest sótti hann að Hálfdáni og börnum hans og Ingibjörgu. Var þá vera þessi nefnd þegar Móri.

Markmið samtakanna er að afla fjár til að styrkja rannsóknir, kynningar- og fræðslu á þjóðgarðssvæðinu og stuðla þannig að því að sem flestir geti notið náttúru og sögu Vatnajökulsþjóðgarðs.